اعتماد به نفس در کودکان - قسمت نهم

منبع : روزنامه جام جم ، 25/11/82 ، ص 12

گزارشگر: فرشته آل علی

 

 

اعتماد به نفس در دختران

 

اشاره: محققان متوجه شده‌اند داستان‌هايي كه از سالهاي قبل براي فرزندانمان خوانده‌ايم تأثير عميقي بر روحيات آنها دارد. داستان‌ةاي قديمي مثل سيندرلا، سفيدبرفي و هانسل و گرتل را كه به ياد داريد. محققان مي‌گويند پيام اين جور داستان‌ها كه در آن به زيبايي ظاهري زنان اهميت زيادي داده مي‌شود و در مقابل، هر انسان بدي كه در اين داستانها وجود دارد، زشت معرفي مي‌شود، اين است كه زيبايي ذاتي و زيبايي چهره كاملاً به هم مرتبط هستند و اگر كسي چهره زيبايي داشت پس آدم خوبي است (مثلا" سيندرلا) و در مقابل، افرادي كه چهره زيبايي ندارند بدجنس و شرور هستند. خب تصور مي‌كنيد خواندن اين جور داستان‌ها براي كودكان به ويژه دختران، چه تأثيري بر روحيه آنها دارد؟ وقتي فرزند شما كمي بزرگتر شد و رو به روي آينه ايستاد و احساس كرد چهره زيبايي ندارد چه مي‌كند؟ فكر نمي‌كند زيبايي چهره است كه آدم را خوب نشان مي‌دهد؟ به اين ترتيب آدم بدها و آدم خوبهاي ذهن فرزند شما چه كساني مي‌شوند؟

 مطالعات جديد نشان داده است پيام‌هايي كه داستانها به ذهن فرزندان ما القا مي‌كند روي دختران و اعتماد به نفس آنها تأثير بيشتري مي‌گذارد، در حالي كه والدين اصلاً به اين موضوع توجهي نمي‌كنند. پروفسور گروثرهولز از دانشگاه پورود مي‌گويد: والدين بايد توجه داشته باشند كه هر داستاني براي فرزندان آنها پيامي دارد و صاحبنظران و نويسندگان هم بايد بدانند پيام داستان‌هايشان چيست. والدين بايد درباره تأثير داستان‌ها با فرزندانشان صحبت كنند. آنها بايد بدانند ارزش آدمهاي يك داستان به خاطر چهره و قيافه آنها نيست، بلكه به دليل زيبايي باطن و درون آنهاست. پروفسور گروثرهولز و همكارانش، 1680 داستان افسانه‌اي را مورد بررسي قرار دادند. تقريباً نيمي از اين داستانها در فيلمها و كتابهاي مختلف در دسترس كودكان قرار گرفته بود. 5 داستان معروف سيندرلا، سفيد برفي، زيباي خفته، شنل قرمزي و هانسل و گرتل، داستانهايي بودند كه بيشترين مخاطب را داشتند. محققان متوجه شدند در 94 درصد داستانهاي نامبرده شده به ظاهر افراد تأكيد فراواني داشته‌اند و به طور متوسط 14 بند در هر داستان درباره آن توضيح داده است. بيشتر اين داستانها به زيبايي زنان بيشتر از مردان توجه كرده‌اند و به طور كلي در اين 168 داستان، 114 بار به زيبايي زنان قصه توجه شده و تنها 35 بار از زيبايي مردان سخن به ميان آمده است. تقريبا در همه اين داستانها افرادي كه زيبا نيستند آدمهاي خوبي نبوده‌اند. اما پرسشي كه پيش مي‌آيد آن است كه آيا بايد اين داستانهاي قديمي و افسانه‌اي را براي فرزندان بازگو نكرد؟ پروفسور گروثر هولز مي‌گويد نه، اين طور هم نيست؛ بلكه بايد درباره هر داستاني با كودك صحبت كرد و ديدگاهي عميق‌تر و تازه به او داد تا پيام واقعي داستان را بفهمد. او معتقد است براي بچه‌هاي كوچكتر كه قدرت درك كمتري دارند بهتر است داستان را عوض كنيد و هميشه اين طور نباشد كه افراد زيبا، خوب و خوشبخت شوند و افرادي كه ظاهري زيبا ندارند روحي شيطاني داشته و بالاخره بدبخت شوند.

نكته اينجاست پيام‌هايي كه در اين داستان‌ها وجود دارد بسيار شبيه پيام‌هايي است كه فرزندان ما از رسانه‌ها مي‌گيرند. بنابر اين نتايج اين تحقيقات فقط به داستان‌هاي افسانه‌اي مربوط نيست و با فيلمها، كارتون‌ها با داستان‌هاي جديد هم بايد همين گونه برخورد كرد. به عبارتي فرزندان ما هر روز از جهات مختلف با اين پيامها بمباران مي‌شوند و اين مسأله در ذهن آنها جا مي‌افتد. دكتر رابين گودمن، روان‌شناس كودك از دانشگاه نيويورك معتقد است: رسانه‌هاي جمعي، تبليغات هنرپيشه‌ها، برنامه‌هاي تلويزيوني و مطبوعات بجز مسائل افسانه‌اي و داستاني حاوي مطالب ديگري هم هستند كه در اصل عليه شخصيت حقيقي زنان علم مي‌كنند. او معتقد است ريشه مشكلات را نبايد در افسانه‌ها جست بلكه در فيلمهاي مختلف هم افراد زيبا به عنوان افراد خوب و دوست داشتني معرفي مي‌شوند. اين رفتارهاي كليشه‌اي كه در بيشتر داستان‌ها و فيلمها وجود دارد، قابل حذف نيست. فرزندان ما چه بخواهيم چه نخواهيم آنها را مي‌بينند، مي‌شنوند و مي‌خوانند: بنابر اين بهتر است والدين آگاه باشند و به فرزندان كمك كنند درك درستي از قضايا داشته باشند. بايد به كودكان ياد داد افراد را به خاطر خصلتهايي كه دارند دوست بدارند نه به دليل چهره زيبا و دلفريب و اين آموزشي است كه مسؤوليت آن به عهده والدين است.

بحران اعتماد به نفس  زنانه : دختران ما احساس مي‌كنند اگر زيبا نيستند پس دوست داشتني هم نيستند و همين مسأله گاهي اوقات مشكلاتي را به همراه دارد. اين مسأله اعتماد به نفس واقعي آنها را از ميان مي‌برد و در مقابل، اعتماد به نفسي كه تنها براساس چهره زيبا به وجود مي‌آيد هم عميق و پايدار نيست.

 اما چگونه مي‌توان اعتماد به نفسي سالم را در دختران ايجاد كرد؟ علي رغم اين كه به نظر مي‌رسد در دنياي مدرن، ‌زنان در جنگ و جدال مربوط به تساوي حقوق با مردان و برابري با آنها پيروز شده‌اند، اما آنها هنوز در نبرد اعتماد به نفس برنده نيستند. وقتي دختران بزرگ مي‌شوند در مقايسه با برادرانشان اعتماد به نفس كمتري در آنها رشد مي‌كند. مطالعات نشان مي‌دهد اعتماد به نفس دختران زماني كه آنها 9 ساله هستند به اوج مي‌رسد و سپس ناگهان افت مي‌كند. در كل، پسران در سن راهنمايي، نسبت به دختران اعتماد به نفس بيشتري دارند و از آن پس هم در حفظ اعتماد به نفس در سراسر زندگي خود موفق‌تر هستند.

 اما چرا اعتماد به نفس دختران اكثرا حالتي شناور دارد و براي تداوم اين اعتماد به نفس چه بايد كرد؟ اعتماد به نفس به آنچه ما درباره خودمان احساس مي‌كنيم بستگي دارد. اعتماد به نفس اين معنا نيست كه ما چگونه هستيم يا چطور به نظر مي‌آييم. بلكه به اين معني است كه احساس ما درباره خودمان چگونه است و احساس مي‌كنيم چگونه آدمي هستيم. اعتماد به نفس آن نيست كه دیگران بگويند ما چقدر موفق و يا باهوش هستيم، بلكه اعتماد به نفس يعني احساس ما درباره استعدادها و توانايي‌هايمان چيست و چقدر به اين توانمندي‌هاي اعتماد داريم.. در يك بررسي و نظر سنجي مشخص شد 59 درصد دختران راهنمايي و متوسطه از شكل ظاهر خود راضي نيستند. 40 ـ 20 درصد دختران در 10 سالگي شروع به گرفتن رژيم غذايي مي‌كنند. 47 درصد دختران راهنمايي و دبيرستاني اظهار كردند به دليل عكسهايي كه در مجلات مي‌بينند مايلند وزن كم كنند. وقتي از پسران در سن راهنمايي پرسيده شد چقدر احساس خوشحالي مي‌كنند، 67 درصد آنها اعلام كردند هميشه احساس خوشحالي مي‌كنند. در سن دبيرستان اين احساس افت كرد و به 46 درصد رسيد. اين مقدار در دختران راهنمايي 60 درصد بود كه در دبيرستان به 29 درصد رسيد. اينها واقعياتي است كه نشان‌دهنده تأثير تبليغات رسانه‌اي بر روحيات فرزندان ما و بخصوص دختران ماست. اما اخبار خوبي هم وجود دارد كه مي‌تواند كمك كننده باشد: در دختران دبيرستاني كه فعاليتهاي ورزشي دارند، افت اعتماد به نفس 40 درصد كمتر مي‌شود. دختران بيشتر به دروسي مثل جبر، هندسه، حسابداري و مثلثات علاقه نشان مي‌دهند. برخورد و داشتن ارتباط با زنان قوي اراده و كارآمد، اثرات حفاظتي و پيشگيري كننده روي تغييرات اعتماد به نفس دختران دارد.

 چگونه مي‌توان اعتماد به نفس را تقويت كرد؟ اگرچه رسانه‌هاي جمعي، مطبوعات و حتي دوستان فرزند شما روي او تأثير مي‌گذارند، اما متأسفانه بعضي والدين اهميت تأثيرگذاري بر فرزندان خود را فراموش مي‌كنند. اين مسأله باعث مي‌شود تأثير ديگر عوامل بر فرزندان، بيشتر از تأثير والدين باشد كه اين اصلا مناسب نيست. توجه به نكات زير مي‌تواند براي والدين كمك كننده باشد. مادران هرگز نبايد درباره ظاهر خودشان احساس ناراحتي و تأسف بكنند. هرگز صحيح نيست به دخترانشان بگويند آنها از مادرشان زيباترند و اين يك سعادت و خوشبختي محسوب شود. پدران را هم بايد وارد ماجرا كنيد. تحقيقات نتايج جالبي را نشان داده است. دختراني كه پدران فعال و سخت كوش دارند، بيشتر وارد دانشگاه مي‌شوند، احساس جاه طلبي بيشتري دارند، در مدرسه موفق‌تر هستند، احتمال بيشتري دارد كه از نظر مالي استقلال پيدا كنند و شغلي مناسب داشته باشند، وابستگي آنها كمتر است، از خودشان بخوبي حفاظت مي‌كنند و كمتر در دام مردان و پسران سودجو اسير مي‌شوند. از صحبت كردن درباره ظاهر، چهره و زيبايي ديگران حتي الامكان بايد اجتناب كرد. بايد اجازه داد دختران كارهاي منزل را به عهده بگيرند و پسران را تشويق كنيد به آنها كمك كنند. به تفاوت ميان مردم توجه كنيد و اين تفاوت‌ها را به‌ويژه درباره نقش مثبت افراد در زندگي، شغل، شخصيت و مهارت  به دخترانشان گوشزد كنيد. برنامه‌هايي كه در رسانه‌هاي جمعي مي‌بينيد و يا مي‌خواهند ، اگر مضر هستند مورد توجه قرار دهيد و درباره مضرات آنها با دخترانشان صحبت كنيد. دخترتان را تشويق كنيد در هر موقعيتي كه دارد و در هر شرايطي كه هست در مورد آنچه در فكرش مي‌گذرد، صحبت كند. اجازه دهيد دخترتان هر از گاهي شكست بخورد. بگذاريد مجددا روي پاي خود بايستد. اگر هميشه به او كمك يا از او حفاظت كنيد، بويژه اگر پدر اين كار را دائم انجام دهد، باعث مي‌شود دختر احساس بي‌كفايتي يا بي‌لياقتي داشته باشد. انتخاب دخترانتان را محدود نكنيد. بگذاريد اگر رياضي، شيمي يا دروس به ظاهر غير كاربردي را دوست دارند، انتخاب كنند. تنها علاقه كافي نيست بايد در آنها انگيزه لازم ايجاد كنيد. اجازه دهيد دخترانتان در فعاليت‌هاي جسمي و ورزشي مشاركت داشته باشند، چرا كه اين كار باعث كاهش خطر بيماري‌هاي مزمن مي‌شود. زنان ورزشكار از نظر تحصيلات، وضع بهتري دارند و افت تحصيلي در آنان كمتر است. فعاليت‌هاي جسمی منظم باعث تقويت سلامت روح دختران شده، علايم استرس و افسردگي در آنها كاهش مي‌يابد و باعث مي‌شود قوي‌تر شوند و حس رقابت در آنها تقويت شود كه خود اين مسئله در بهبود اعتماد به نفس بسيار مؤثر است.

تحقيق از پريسا 

  
نویسنده : والدین ایرانی ; ساعت ۱۱:٠٧ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٧ آبان ،۱۳۸۳