تحقیق خردادماه 83- مراقبتهاي دوران بارداري و نقش پدر در این دوران(قسمت اول)

بخش اول- مراقبتهای دوران بارداری

قسمت اول 

یک - بهداشت باروري

بهداشت باروري به معناي سلامت كامل جسمي، فكري و اجتماعي افراد از بدو تولد تا مرگ است كه

سلامت فرد در تمام طول زندگي را در ابعاد مختلف در بر دارد. بنابراين هر فرد از بدو تولد نيازمند طيف وسيعي از خدمات بهداشتي در مراحل مختلف زندگي خود است. خدمات بهداشت باروري از طريق سيستم شبكه هاي بهداشتي درماني در اختيار عموم قرار ميگيرد. اين خدمات شامل: مراقبتهاي دوران بارداري، زايمان و پس از زايمان، خدمات خانواده، مراقبتهاي مادر و كودك، تشخيص و درمان نازايي، پيشگيري و درمان بيماريهاي مقاربتي، پيشگيري و كنترل سرطانهاي پستان و دهانه رحم  است . نگاهي

به آمارهاي موجود اهميت توجه به بهداشت باروري را روشنتر ميسازد. هر سال بيش از 150صد و پنجاه میلیون زن در كشورهاي در حال توسعه حامله ميشوند و اغلب حاملگيها منجر به تولد نوزاد زنده از يك مادر سالم ميشوند. هر سال نيم ميليون زن حامله به علت مشكلات مامايي جان خود را از دست ميدهند كه نود درصد آن در كشورهاي در حال توسعه رخ ميدهد. هفتاد و پنج درصد از مرگ مادران در اثر علل مستقيم مامايي ميباشد كه قابل پيشگيري است به طوري كه پنج علت مهم مرگ مادران: خونريزي، سقط غيربهداشتي، فشار خون حاملگي، عفونت  و عدم پيشرفت زايمان است .

سالانه هفتاد و پنج ميليون حاملگي ناخواسته اتفاق ميافتد كه چهل و پنج ميليون آن منجر به سقط ميشود.

 

اهداف سازمان بهداشت جهاني براي حفظ سلامت مادر و جنين و نوزاد از سال 1990 تا سال 2000 شامل

موارد زیر است :

الف.كاهش مرگ جنين و مرگ و مير نوزاد به ميزان سی تا چهل درصد

ب. اصلاح قابل توجه در بهداشت نوزادان.

 

 براي رسيدن به اهداف كلي فوق، اهداف جزئي زير توسط سازمان بهداشت جهاني مطرح شده است :

 یک - ترويج تنظيم خانواده جهت كاهش حاملگي ناخواسته

دو – فراهم كردن مراقبتهاي معمول دوران بارداري، زايمان و بعد از زايمان   

سه -  حفظ ، حمایت و ترويج شروع زودرس شيردهي و تغذيه انحصاري با شير مادر

چهار - كاهش ميزان كم خوني و بيماريهاي مقاربتي در زنان حامله

پنج -  كاهش مرگ مادر به دلیل سقط، فشارخون حاملگي،خونريزي،زايمان مشكل و عفونتهاي بعداز زايمان

شش – حذف كزاز نوزادي به طوري كه تقريباً همه زنان جامعه حداقل دو دوره واكسن كزاز را در دوران بارداري گرفته باشند و زايمان براي همه مادران در شرايط بهداشتي و ايمني انجام شود.  

هفت - كاهش مرگ نوزاد در نتيجه آسفكس حين تولد.

هشت - كاهش هايپوترفي نوزاد

نه – كاهش عفونت چشمي نوزاد

 

دو - عوارض احتمالي بارداری

بعضی وضعیت های خاص مربوط به بارداری وجود دارد که همه یا اغلب زنان باردار آن ها را تجربه می کنند. چند مورد خطرناک هم وجود دارد که احتمال بروزشان کم تر است اما آن ها را باید شناخت:

1- تغییرات پستان

تورم و حساس شدن پستان ها از اولین علائم بارداری  هستند، پستانها ممکن است خیلی زود 7-10 روز پس از اووولاسیون شروع به بزرگ شدن کنند. رنگدانه‌های نوک پستان افزایش می یابند و رنگ تیره ای ایجاد می‌کنند، نوک پستان‌ها رشد می‌کنند و دانه های ریزی در این ناحیه ایجاد می‌شود، علائم اتساع پستان به شکل خطوط روشن نمایان می‌شوند که به دلیل تغییرات هورمونی است. در اثر تورم بافت پستان بافت زیر بغل نیز ممکن است این حالت را پیدا کند. در صورت نگرانی به پزشک مراجعه کنید. در بعضی مادران پس از چندماه  اول بارداری ترشح کلستروم(آغوز) آغاز می شود. نوک سینه ها را با کرم یا کمی کره چرب و نرم نگه دارید و از استعمال الکل و صابون خودداری کنید چون چربی طبیعی نوک سینه‌ها را از بین می‌برد و آن را مستعد ترک خوردگی می‌سازد. اگر نوک سینۀ فرورفته یا صاف دارید روزانه چندین بار با حرکات پیچشی انگشتان آن را ماساژ دهید تا برای شیردهی آماده شود.

2- تغییرات گردش خون

از آن جا که خون در دوره‌ی بارداری حامل مواد مغذی و اکسیژن برای مادر و جنین باید باشد، حجم آن حدود 50 تا 60 درصد بیش از افراد معمولی است و قلب 30 تا 40 درصد بیشتر کار می‌کند، اما از آن جا که بارداری یک حالت طبیعی است، پرکاری قلب را خسته نمی‌کند. اما باید علائم هشداردهنده را جدی گرفت:

2-1- فشارخون: به طور طبیعی فشار خون در بارداری پایین است. افزایش فشارخون می‌تواند نشانه‌ی مسمومیت حاملگی باشد. در مسمومیت حاملگی فشارخون بالا میرود و منجر به تورم بافت‌ها و نشت پروتئین از کلیه ها در ادرار می شود. در مراحل پیشرفته‌تر می‌توند به بروز تشنج و کما بیانجامد.  زنان سیگاری بیشتر در معرض فشارخون بالا در حاملگی هستند.

علائم اولیه‌ی افزایش فشارخون عبارت اند از: تورم پاها، بالارفتن وزن به میزان زیاد و علائم ثانویه: تورم دست‌ها یا صورت، سردرد، سرگیجه‌ی شدید، دیدن نقاط تیره در برابر چشمان.

 در انتهای سه ماهه‌ی دوم یا سوم تهوع، استفراغ و درد شکم نیز میتوا‌ند علامت مسمومیت حاملگی باشد.

فراموش نکنید فشارخون در مراحل ابتدایی به راحتی قابل درمان است اما در صورت پیشرفت، زندگی مادر و جنین را تهدید می‌کند.

2-2- کم‌خونی: در بارداری حجم خون به علت افزایش حجم پلاسما افزایش می‌یابد، کم خونی اما به معنی کمبود تعداد گلبول‌های قرمز خون است که عمدتا به دلیل کمبود آهن ایجاد می‌شود که می‌توان با مصرف دارو و نیز غذاهای غنی از آهن نظیر گوشت، جگر، کلم، نخود و لوبیا، برگه ی زردآلو، کشمش،آلو خشک و نان گندم سبوس‌دار آن را رفع کرد.

انواع دیگری از کم خونی هم هست که کم‌تر شایع است نظیر: کم خونی پرنیشیوز ( ناشی از کمبود ویتامین ب12)، کم خونی اسید فولیک ( ناشی از کمبود اسیدفولیک) و کم خونی سلو‌ل‌های داسی شکل (یک بیماری خطرناک ارثی)

2-3- پرولاپس دریچه‌ی میترال:به نرم‌شده‌گی دریچه‌ی میترال نیز معروف است و از عمومی‌ترین ناراحتی‌های قلب در زنان باردار است و می‌تواند هنگام زایمان منجر به وضعیت خطرناکی شده و عفونت قلبی ایجاد کند.پزشک یا تجویز آنتی بیوتیک و پروفیلاکتیک در طول درد زایمان و زایمان می‌تواند از آن پیشگیری کند.

2-4- بیماری‌های قلبی آرترواسکلروتیک: در این بیماری رگ‌های قلب تنگ می‌شود و فشار اضافی به قلب وارد می‌کند. رژیم غذایی کم‌چربی خطر ابتلاء به آن را کاهش می‌دهد.

2-5- بیماری‌های دریچه‌های قلب (غیر از پرولاپس): اگر سابقه‌ی بیماری قلبی دارید، اگر در کودکی دچار تب رماتیسمی شده‌اید، بیماری‌ای مادرزادی قلبی و ... دارید، استرس زایمان می‌تواند فشار بالایی به قلب وارد کند. پزشک مراقبت‌ها و داروهای لازم در طی بارداری را به شما توصیه و تجویز خواهد کرد . استراحت کامل در خلال بارداری نیز از ضعف قلب جلوگیری می‌کند. در زایمان نیز می‌توان کودک را با فورسپس یا واکیوم خارج کرد.

3- کمر درد

- در مراحل انتهایی بارداری به علت باز شدن استخوان های لگن برای زایمان و نیز افزایش وزن رحم که بدن را به سمت جلو می کشد، دردهایی در انتهای کمر به وجود می‌آید، برای تسکین روش های زیر می‌تواند کارساز باشد:

- به شکلی  راه بروید که ستون مهره ها شکل علامت سوال به خود نگیرد، با پشت خم شده راه نروید.

- حرکت های غلط ( نظیر خم شدن برای برداشتن اشیا از روی زمین) انجام ندهید و از پیاده روی غفلت نکنید.

- به پهلو بخوابید تا فشار از روی سیستم گردش خون برداشته شود، هنگام خواب به پهلو بین زانوها و نیز زیر شکم از بالشتک کوچک یا پتوی لوله شده استفاده کنید.

- کفش پاشنه بلند یا بدون پاشنه نپوشید. پاشنه ی کوتاه، کلفت و پهن مناسب است.

- گاه پاهای خود را به مدد یک چهارپایه ی کوتاه یا چند بالش بالاتر از سطح زمین قرار دهید.

- برای بهبود درد از حمام آب گرم ( نه داغ) و کیسه یا کمپرس آب گرم ( داغ نباشد) استفاده کنید.

4- یبوست، نفخ، هموروئید(بواسیر)

هورمون‌های حاملگی موجب کندی حرکت روده‌ها می‌شوند، در ماه‌های بالاتر فشار و وزن زیاد رحم بر کندی این حرکت می‌افزاید، یبوست و گاز از این جهت ناشی می‌شوند. اگر یبوست موجب دفع همراه با فشار گردد دچار هموروئید ( متورم شدن آنال و رگ‌های رکتال-انتهای روده‌ی بزرگ) می‌شوید. در مراحل ابتدایی هموروئید منجر به ارش و درد و در مراحل پیشرفته دچار خونریزی می‌شود. در صورت خونریزی به پزشک اطلاع دهید. بعضی ملاحظات می‌تواند از ایجاد هموروئید جلوگیری کند:

- بیست دقیقه تا یک‌ساعت قدم زدن یا کمی نرمش باعث به حرکت درآمدن کولون می‌شود.

- نوشیدن آب به میزان زیاد، نوشیدن آب میوه و سبزیجات، آب آلو می‌تواند دفع را راحت‌تر کند. اما نوشیدنی‌های پرکالری،کربوناته(گازدار )و کافئین‌دار مناسب نیستند.

- مواد فیبر‌دار نظیر حبوبات، ساقه‌ی سبزیجات‌تازه و میوه‌ها را در برنامه‌ی غذایی‌تان بگنجانید. اگر نفخ ایجاد می‌کنند از مقدارهای کم شروع کنید تا به آن‌ها عادت کنید.

- زمان حرکت روده‌ها و تخلیه‌ی مدفوع پس از صبحانه و شام است، اگر در این زمان‌ها نتوانستید دفع را انجام دهید به خود فشار نیاورید و چند ساعت بعد مجدداً سعی کنید.

- عضلات آنال را با تمرین هایی نظیر سفت کردن و آزاد کردن مکرر تقویت کنید.

- برای کاهش فشار بر روی عروق خونی آنال و جلوگیری از هموروئید، به پهلو بخوابید و پاها را بالاتر از سطح بدن قرار دهید و ساعات متوالی نایستید.

- اگر دفع مدفوع سخت است از مقداری وازلین در محل آنوس استفاده کنید.

- از هیچ نوع کرم و دارو و ژل بدون مشورت پزشک استفاده نکنید. و برای تسکین درد از کیسه‌ی آب گرم استفاده کنید.

5- انقباض رحم

معمولا در شروع سه ماهه‌ی دوم، اولین انقباضات رحم را تجربه می‌کنید. در این زمان شکم سفت می‌شود و به شکل توپ بسکتبال درمی‌آید، این احساس می‌تواند آن‌قدر قوی باشد که شما را برای یک دقیقه از حرکت بازدارد. این انقباضات شبیه انقباضات زایمان است. و در مواردی می‌تواند نشانۀ زایمان زودرس باشد. بنابراین هرگونه درد و انقباض را به پزشک اطلاع دهید.

6- دیابت

اگر مبتلا به دیابت هستید یا اگر در کودک و نوجوانی دچار دیابت شده‌اید حاملگی شما یک حاملگی پرخطر خواهد بود. اگر دیابت در حین بارداری رخ دهد، پس از حاملگی مجددا بهبود خواهید یافت، اما در طول بارداری نیاز به مراقبت دارید زیرا دیابت برای جنین خطرناک است. اگر دارای دیابت مرزی هستید استرس حاملگی می‌تواند تعادل انسولین را به هم بزند و دیابت تا آخر عمر با شما بماند.

پس اگر: دارای سابقه‌ی دیابت در خانواده‌ی خود هستید، در طول حاملگی افزایش وزن بیش از حد دارید، سابقه‌ی دو مورد یا بیشتر سقط جنین یا زایمان کودک مرده دارید، سابقه‌ی زایمان کودکان با وزن خیلی بالا یا پایین دارید، دارای مسمومیت حاملگی یا پلی‌هیدروآمنیوز( وجود حجم زیاد مایع آمنیوتیک) در باردرای قبلی یا فعلی هستید، مستعد ابتلاء به دیابت بارداری هستید.

عوارض و درمان دیابت:انسولین درمانی درمان دیابت است.

عوارض دیابت در مادر: در زنان دیابتی عدم تحمل بدن به گلوکز ممکن است منجر به کاهش فعالیت جفت و کاهش میزان ترشح هورمون لاکتوژن توسط جفت شود ( این هورمون برای رشد جنین بسیار مهم است). تهوع و استفراغ اوائل بارداری می‌تواند در دیابتی‌ها منجر به اسیدوز شود( به هم خوردن تعادل اسید و باز خون و سقوط پ.هاش خون از حد نرمال)، از عوارض دیگر دیابت رتینوپاتی( تغییرات زیان‌آور در شبکیه‌ی چشم)،  نفروپاتی(تغییرات ‌زیان‌آور در کلیه)، نفریت( بیماری کلیه)، هیپوگلیسمی(قندخون پایین)، کتوزیس(پیدایش کتون در ادرار) و احتمالا عفونت شدید در دوره‌ی نفاس ( دوره‌ی بین زایمان و برگشت رحم به حالت اول).

عوارض دیابت در جنین: وزن بیش از حد کم یا زیاد، خطر مرده‌زایی، شش‌های نارس و مشکل تنفسی بعد از تولد.

توصیه‌هایی به مادران دیابتی:

*از پزشک باتجربه در طول بارداری کمک بگیرید.

*رژیم غذایی کم پروتئین و با کالری کافی داشته باشید.

*در طول روز استراحت بیشتر داشته باشید ولی انجام حرکات ورزشی را هم فراموش نکنید .

*آزمایش‌های لازم خون و ادرار را مرتب طبق دستور پزشک انجام دهید.

*اگر آزمایش‌ها نشان دادند که کودک از لحاظ اندازه زیاد بزرگ شده است یا جفت رو به فساد گذاشته با زایمان زودهنگام موافقت کنید. این کار با ایجاد درد مصنوعی یا عمل سزارین می‌تواند جان شما و کودک‌تان را نجات دهد.

7- اِدِم

تورم پاها بر اثر تجمع آب در بافت‌ها از شایع‌ترین عوارض بارداری است.

برای کاهش ادم می‌یند از جورابهای تنگ و چسبان استفاده کنید. هنگام استراحت به پهلوی چپ بخوابید و پاها را بالاتر از سطح بدن قرار دهید، به مدت طولانی یک‌جا نایستید یا ننشینید. کفش راحت بپوشید، آب زیاد بنوشید تا به کلیه‌ کمک کنید آب اضافی بدن‌تان را دفع کنند.

ادم دلیل موجهی برای حذف نمک نیست اما به هر حال از غذاهای پرنمک مثل غذاهای نمک‌سودشده و چیپس و ... بپرهیزید.

اگر ادم همراه با علائمی چون: افزایش ناگهانی وزن، تورم دست و صورت، سردرد، سرگیجه و دیدن نقاط سیاه در برابر چشم، تهوع واستفراغ ،و درد شکمی بودممکن است نشانه‌ی مسمومیت حاملگی باشد. اگر یک یا چند مورد از علائم فوق را همراه با ادم مشاهده کردید یا ادم بیش از بیست ساعت طول کشید فورا به پزشک اطلاع دهید.

8- خستگی

اکثر زنان باردار احساس می‌کنند بیش از معمول احساس خستگی می‌کنند؛ نوعی خستگی غیرقابل کنترل و شدید. برای رفع آن به فرمان طبیعت بدن‌تان گوش کنید و برای چند دقیقه استراحت کنید، این کار باعث بازگشت مجدد خون از ماهیچه‌ها و افزایش ذخیره‌ی خونی رحم می‌شود، بنابراین جنین اکسیژن و موادغذایی بیشتری دریافت می‌کند. در صورت امکان ساعات کاری‌تان را کم کنید یا بین ساعات کار از فرصت استفاده کنید و استراحت کوتاهی بکنید. گاهی خستگی به دلیل احتیاج بدن‌تان به مواد مغذی است که باید آن را رفع کنید.

9- فیبروئید

فیبروئید تومور ِ خوش‌خیمِ رحم است. این تومورها اغلب در زنان بالای سی سال دیده می‌شود و ممکن است مانع بروز حاملگی یا در صورت بارداری موجب سقط جنین یا زایمان زودرس می‌گردد. اما اغلب این زنان بارداری را بدون مشکل به پایان می‌برند. گاهی هورمون‌های حاملگی فیبروئید را تحریک می‌کند و منجر به بزرگ شدن آن و در نهایت فساد رحم و درد می‌شود که پزشک ممکن است دستور بستری یا در موارد نادری جراحی می‌دهد.

10- درد کشاله‌ی ران

این درد که ناشی از کشیده‌شدن لیگمان‌های گرد توسط رحم بزرگ و سنگین است، خصوصاً در سه‌ماهه‌ی سوم بارداری بسیار شایع است.

11- تغییرات موها

موها در دوران بارداری بیشتر چرب می‌شوند و ضخیم‌تر و بیشتر به نظر می‌رسند، چون هورمون‌های بارداری ریزش موها که به طور طبیعی اتفاق می‌افتد تا حدود چهارماه پس از زایمان به تاخیر  می‌اندازند.

 

12- سردرد و سرگیجه

سردرد یا سرگیجه ممکن است به علت خستگی به وجودآید. برای رفع آن استراحت کنید و در صورت لزوم از استامینوفن استفاده کنید، از آسپیرین هرز استفاده نکنید چون در ماه‌های اول مانع رشد جنین و در ماه‌ای آخر باعث بروز در زایمان زودرس می‌شود. سردرد و سرگیجه گاه به علت گرسنگی به وجود می‌آید. حالت ضعف و سر درد و سرگیجه‌های مکرر ممکن است نشان مسمومیت حاملگی باشد که باید با پزشک مشورت کرد.

13- سوزش سر دل

 احساس سوزش در منطقه‌ی سر دل، به دلیل بازگشت اسید معده است. فشار ناشی از رشد رحم و نیز برخی تغییرات هورمونی باعث بازگشت اسید معده به عقب می‌شود. تعداد وعده ها را بیشتر و حجم آن ها را کاهش دهید، غذا را خوب بجوید، لباس راحت بپوشید، هنگام خواب از دوبالش استفاده کنید و اگر این اقدامات موثر نبود از پزشک بخواهید داروی آنتی اسید با دوز مناسب برایتان تجویز کند.

14- تغییرات هورمونی

بدن زن باردار کارخانه‌ی هورمون سازی است، برخی هورمون‌ها را بدن مادر و برخی را بدن جنین یا جفت می‌سازد. از شروع بارداری تا زایمان حدود شش نوع هورمون پروتئینی تولید می‌شود. هر هورمون وظیفه‌ی ویژه‌ای دارد، وظایفی چون کمک به رشد و شکل‌گیری جنین، افزایش سوخت اکسیژن در بدن، بالا بردن دمای پایه‌ی بدن، تکرار دفع ادرار، ذخیره سازی چربی در بدن، کاهش سطح انرژی بدن، و کاهش حرکت روده‌ها.

15- سرویکس بی‌کفایت

یکی از کارهای سرویکس( گردن رحم) این است که ورودی کانال تولد را تا پیان حاملگی بسته نگه‌دارد. گاهی سرویکس قادر نیست در برابر فشار رحم بزرگ، بسته بماند و با دردی ناگهانی باز می‌شود. این اتفاق اغلب در ماه چهارم یا پنجم و گاه در سه ماهۀ دوم موجب سقط جنین می‌شود. در این خانم‌ها، بارداری را با بخیه زدن سرویکس و بستن آن تا انتهای حاملگی می‌توان به پایان برد.

16- بی‌خوابی

بی‌خوابی در سه‌ماهه‌ی سوم بارداری از ناراحتی‌های شایع است. بعضی توصیه‌ها برای بهبود آن عبارت اند از: نوشیدن یک لیوان شیر داغ پیش از خواب، انجام حرکات نرمشی پیش از خواب، کیسه‌ی آب ولرم یا ماساژ.

17- تغییرات کلیه

کلیه‌ها در بارداری بیش‌تر از پیش کار می‌کنند، چون مایع بیش‌تری از قبل را باید دفع کنند، زیرا هم حجم خون افزایش یافته و هم مواد زایدی که جنین تولید می‌کند باید دفع شود. نوشیدن آب فراوان کار کلیه را تسهیل می‌کند. زنانی که قبلا دچار بیماری‌های کلیوی بوده‌اند در بارداری بیش‌تر مستعد پیلونفریت( نوعی عفونت کلیوی) هستند.

18- دردهای ناگهانی پا ( کرامپ پا)

گاهی احساس می‌کنید ماهیچه‌های ساق پا به شدت سفت و دردناک شده‌اند، در  این حال می‌توانید از کشش، ماساژ، کیسه‌ی آب گرم یا کمپرس حوله‌ی ولرم استفاده کنید. اگرکرامپ پا به دلیل وجود لخته‌ی خونی در رگ پا (ترومبوفلبیت) باشد احتیاج به مراقبت‌های پزشکی دارد. یکی از شایع‌ترین دلایل بروز کرامپ پا عدم تعادل فسفر-کلسیم است و نشان می‌دهد به اندازه‌ی کافی شیر یا سایر منابع کلسیم مصرف نمی‌کنید، بعضی از آن‌ها عبارت اند از: ماست، پنیر، کنسرو ماهی قزل‌آلا یا ساردین با استخوان، بروکلی، کلم پیچ، گل کلم، شلغم.

19- تغییرات کبد

با افزایش ترشح استروژن معمولا کف دست زنان باردار قرمز شده و علامت‌های عنکبوتی مانند بر روی پوست ظاهر می‌شود که در خانم‌های باردار بر خلاف افراد دیگر کاملاً طبیعی است.

20- مشکلات تنفسی

هم‌زمان با رشد جنین، حجم رحم افزایش می‌یابد و در قسمت فوقانی به ریه‌ها فشار می‌آورد، این مساله باعث می‌شود که تنفس راحت انجام نشود، علاوه بر این کوتاه بودن تنفس به علت کمبود اکسیژن است زیرا در بارداری مصرف اکسیژن بدن بالا می‌رود. اما در چند هفته‌ی پیش از تولد اغلب کودک به طرف پایین لگن می‌رود و فشار از روی ریه‌ها برداشته می‌شود و تنفس راحت‌تر میشود.

21- سقط جنین

آن‌چه به عنوان سقط جنین  شناخته می‌شود سقطی است که پس از تشخیص حاملگی رخ می‌دهد. تقریبا نیمی از سقط جنین‌ها به دلیل غیرطبیعی بودن رویان( جنینی که تازه تشکیل شده) رخ می دهد، این راهی برای جلوگیری ازتولد نوزاد ناقص‌الخلقه است.

برخی عوامل سقط جنین عبارت اند از:

1- نقص ارثی: عدم تعادل هورموین، بیماری‌های مقاربتی قابل انتقال، بیماری‌های سیستمیک، نقص دیواره‌ی رحم فیبروئید، زخم و چسبندگی رحم که برای هر یک روش‌های خاص تشخیصی و درمانی از قبیل دارو یا جراحی وجود دارد.

2- سن بالای مادر

3- سرویکس بی‌کفایت

4- استعمال سیگار

علائم هشداردهندۀ سقط: خونریزی واژینال و دردهای کرامپی شکم

22- عدم تحمل در منطقه‌ی لگن

در برخی زنان، بزرگ شدن شکم و رحم فشار زیادی بر روی ماهیچه‌های لگن اعمال می‌کند، فشار زایمان نیز می‌تواند موجب ضعیف‌شدن لیگمان‌ها و ماهیچه‌های نگه‌دارنده‌ی ساختمان لگن شود، بنابراین گاهی لگن پایین‌ افتاده یا کمی از محل اصلی جابجا می‌شود. سن بالا، توارث، استعمال سیگار، و بیماری ‌‌هایی نظیر آسم و دیابت می‌تواند زنان را مستعد این مشکل سازد.

ضعف عضلات لگن می‌تواند سبب چند مشکل شود:

- سیستوسِل: نزول مثانه

- یورِتروسل: لغزش کانالی که از مثانه به خارج بدن منتهی می‌شود

- پرولاپس رحم: نزول رحم از میان راه واژن، که گاه حتی تا نقطه‌ی سرویکس(گردن رحم) و یا خارج منطقه‌ی رحم نیز پایین آمده و در خارج از واژن نیز احساس می‌شود.

- اِنتروسل: نوعی فتق

- رکتوسل: نزول رکتوم(انتهای روده‌ی بزرگ)

علائم شایع: احساس سنگینی در منطقه‌ی لگن، فشار روی مثانه یا روده و بیرون افتاده‌گی دیوارۀ واژینال، خروج بی‌اختیار ادرار در اثر فعالیت‌هایی که فشار شکمی را افزایش می‌دهند نظیر کشیده‌گی، سرفه‌کردن، بلند کردن اشیاء و خنده.

23- نوسانات خلق و خوی

به علت تغییرات هورمونی زنان باردار حساس‌تر وتحریک‌پذیرتر می‌شوند، و شادی و غم و افسردگی را با شدتی بیش از معمول احساس می‌کنند.

24- جنین‌های چندقلو

وجود سابقه‌ی خانوادگی دوقلوزایی در خانواده‌ی زن یا مرد، استفاده از داروهای نازایی، استفاده از روش‌های باروری آزمایشگاهی احتمال شکل گیری جنین دو یا چندقلو را افزایش می‌دهد.

25- ناخن‌ها

گردش خون با اکسیژن غنی و مصرف کافی کلسیم در دوران بارداری منجر به رشد سریع‌تر ناخن‌ها می‌شود. ناخن‌های خشک و شکننده می‌تواند نشانۀ کمبود کلسیم باشد.

26- تهوع و استفراغ

تهوع اغلب جزء علائم ابتدایی حاملگی است، برخی افراد در صبح و برخی عصر یا شب هنگام آن را تجربه می‌کنند، در برخی تنها تا پایان سه ماهه‌‌ی اول و در برخی در طول ماه‌های بعد نیز دیده می‌شود.

 به خاطر داشته باشید که هرگز از داروهای ضدتهوع در بارداری استفاده نکنید. می‌توانید قبل از بلند شدن از رختخواب کمی بیسکوییت شور بخورید. وعده‌های غذا را مختصرتر کنید و دفعات آن را افزایش دهید. از مواد و غذاهایی که منجر به تهوع می‌شوند پرهیز کنید.

اگر اغلب دچار تهوع هستید به پزشک اطلاع دهید چون اگر مواد کافی به بدن شما نرسد باید از راه تزریق وریدی و دارو مواد لازم بدن تامین شود. آب زیاد بنوشید تا آبی که از طریق استفراغ از دست می‌دهدید جبران شود.

27- خون دماغ و احتقان

خون دماغ گاهی در طول بارداری رخ می‌دهد، سر خود را به جلو خم کنید و بینی را از هر دو طرف 3-5 دقیقه به نرمی فشار دهید تا خونریزی متوقف شود.

هورمون‌های حاملگی همچنین ساختمان خارجی بینی را می‌توانند نرم و متورم کنند، احتقان و ترشح نیز شایع است، برای رفع آن از بخور و مرطوب نگه‌داشتن هوای خانه استفاده کنید.

28- مشکلات جفت

جفت رابط مادر و جنین است و بدون آن حاملگی ناممکن است. جداشدن جفت از دیواره‌ی رحم، کندی رشد جفت نسبت به رشد جنین، عفونت جفت، و قرار گرفتن جفت در پایین رحم نیمه مسدود یا مسدود کردن کانال زایمان از مشکلات جفت می‌باشد.

29- زایمان دیرتر از موعد

زمان زایمان را تنها می‌توان تخمین زد، زایمان دو هفته پیش یا بعد از موعد مقرر طبیعی است. مساله‌ی اساسی جفت است، چون جفت پس از نه ماه شروع به تخریب خود می‌کند، به هر حال تشخیص با پزشک خواهد بود که چه موقع درد زایمان را مصنوعاً ایجاد کند.

 

30- پاره شدن قبل از موعد کیسه‌ی آب

کیسه‌ی مایع آمنیوتیک اغلب در طول درد زایمان پاره می‌شود اما گاه ترشح کمی از این مایع هنگام شروع اولین درها آغاز میشود. اگر پاره‌گی کیسه‌ی آمنیوتیک در نزدیکی تاریخ زایمان باشد و شش‌های جنین کامل هستند بهتر است ظرف 24 ساعت زایمان انجام شود، اما اگر شش‌ها نارس باشند، مراقبت‌های ویژه، منع رابطه‌ی جنسی و معاینات واژینال و شمارش منظم گلبول‌های سفیدخون و کشت مایع آمنیوتیک لازم است.

31- زایمان زودرس

استفاده از داروهای خاصی و نیز استراحت مطلق در بستر می‌تواند درد زایمان زودرس را متوقف کند. هرگونه انقباض را به پزشک اطلاع دهید. هر چند متخصص کودکان می‌تواند جنین هفت ماهه را نیز زنده نگه‌دارد اما زایمان زودهنگام به سود جنین نخواهد بود.

32- ناسازگاری ار- هاش

عامل اِرهاش یکی از اجزاء تشکیل دهنده‌ی خون در بسیاری از افراد است و برخی نیز فاقد آن هستند. داشتن یا نداشتن ارهاش اثری بر سلامت افراد ندارد. مشکل زمانی بروز میکند که شما ارهاش منفی باشید و جنین دارای ارهاش مثبت باشد( از پدر به ارث برده باشد)، بدن مادر ارهاش جنین را به عنوان یک ماده‌ی خارجی فرض کرده و آنتی بادی‌های تولید شده در بدن مادر علیه ارهاش، از طریق جفت وارد خون جنین می‌شود و گلبول‌های قرمز او را تخریب می‌کنند.

معمولا زن ارهاش منفی در اولین بارداری دچار مشکلی نمیشود اما در هنگام زایمان مقداری از خون جنین وارد خون مادر می‌شود و بدن مادر آنتی بادی می‌سازد، سپس در حاملگی‌های بعدی نیز آنتی بادی علیه خون جنین ساخته می‌شود و در نتیجه کودک را دچار کم خونی شدید و  حتی مرگ می‌کند. برای درمان، با تزریق داروی خاصی در دوره‌ی بارداری و 72 ساعت پس از تولد کودک با ارهاش مثبت، گلبول‌های قرمز باقیمانده از جنین در بدن مادر را نابود می‌کنند و مادر دیگر آنتی بادی علیه ارهاش نخواهد ساخت. برای تشخیص وجود و کمیت آنتی بادی در خلال حاملگی و انتقال خون به جنین یا نوزاد نیز روش‌های دیگری وجود دارد.

33- سرخجه

پیش از حاملگی از مصونیت خود در قبال سرخجه از طریق آزمایش خون اطمینان حاصل کنید. اگر مصون نیستید سه ماه قبل از بارداری واکسن سرخجه را دریافت کنید. و اگر علیرغم عدم مصونیت باردار شده‌اید توجه کنید که در معرض ابتلا به این بیماری قرار نگیرید چون باعث نقص‌های مادرزادی در جنین می‌شود.

34- افزایش بزاق دهان

در طی بارداری ترشح بزاق افزایش می‌یابد که گاه باعث تهوع نیز می‌شود.

35- درهای سیاتیک

این درد که به شکل تیز و شدید از پایین باسن شروع و به سمت پاها کشیده می‌شود، به دلیل فشار رحم بر روی عصب سیاتیک است. با تغییر متناوب وضعیت نشستن خود و استفاده از کیسه‌ی آب گرم( نه داغ) آن را بهبود بخشید. به پزشک اطلاع دهید تا مطمئن شوید این دردها بر اثر بیماری دیسک نیست.

 

36- بیماری‌‌های مقاربتی قابل انتقال

بیماری‌هایی نظیر ایدز، سوزاک، سیفلیس و ... از این دست هستند. عامل برخی از این بیماری‌‌ها بدون هیچ گونه علائم ظاهری مدت‌ها در بدن می‌مانند، بدون آن که ناقل از وجود آن‌ها اطلاع داشته باشد. بنابراین اگر می‌دانید که خود یا همسرتان حتی سال‌ها قبل در معرض این بیماری بوده‌اید به پزشک اطلاع دهید و آزمایش‌های لازم تشخیصی را انجام دهید، زیرا برخی از این بیماری‌ها برای جنین بسیار خطرناک هستند.

37- تغییرات پوست

در حاملگی گاه با پوست چرب یا خشکی بیش از حد، لک یا جوش ممکن است مواجه شوید. این آثار پس از بارداری از بین می‌رود، برای بهبود از صابون نرم، بخور  و کرم های نرم کننده استفاده کنید.

38- تغییرات دندان‌ها و لثه‌ها

اگر روزانه 3-4 لیوان شیر بنوشید کلسیم کافی دریافت کرده‌اید و دندان‌های شما سالم و محکم باقی خواهد ماند.تورم بافت‌ها در حاملگی ممکن است روی لثه‌ها نیز اثر کند و منجر به حساس شدن و خونریزی آن‌‌ها شود. روزی دوبار مسواک بزنید و یک بار نیز به دندان‌پزشک مراجعه کنید که اگر دندان‌های‌تان پوسیدگی دارد آن را درمان کند که منجر به انتشار عفونت خطرناک برای جنین نشود.

39- توکسوپلاسموزیس

اگر در خانه گربه نگهداری می‌کنید در طول بارداری از آن دوری کنید، میکروب‌هایی که در مدفوع گربه وجود دارد ( و نیز در گوشت خام خوب پخته نشده) گرچه در بزرگسالان عوارض خفیفی دارد اما در جنین منجر به نقص های مادرزادی و مرگ شود.

40- کنترل ادرار

تکرر ادرار به علت هورمون‌های حاملگی و افزایش حجم خون و پس از رشد جنین در اثر وزن رحم و فشار بر مثانه رخ می‌دهد. اگر هنگام دفع ادرار با ادرار خون‌آلود یا درد مواجه شدید به پزشک اطلاع دهید چون ممکن است نشانه‌ی عفونت مثانه باشد.

دفع بی اختیار ادرار را نیز می‌توان باتمرینات خاصی نظیر تمرین کِگِل بهبود بخشید (تمرین کِگِل: هنگام دفع ادرار، ماهیچه‌ی مثانه را منقبض کنید تا ریزش ادرار متوقف شود، سپس اجازه دهید ادرار خارج شود. این تمرین را مرتب انجام دهید، این کار به تقویت عضلات واژن نیز کمک می‌کند)

41- ضعف رحم:

این ناراحتی به معنای عدم انقباض رحم پس از ازیمان است که موجب خونریزی پس از ازیمان می‌شود و با دارو قابل درمان است.

42- عفونت و ترشح واژینال:

ترشح واژینال در زمان بارداری افزایش می‌یابد، ترشح موکوسی شکل هیچ مشکلی ندارد اما اگر داری بوی نامطبوع یاهمراه با سوزش و خازش و قرمزی وتورم و یا به صورت ترشح چرک‌آلود، کف مانند و زردرنگ یا سفید و پنیری شکل باشد باید به پزشک اطلاع دهید تا درمان مناسب پیشنهاد کند.

43- واریس

این بیماری در صورتی بروز می‌کند که دریچه‌های وریدهای پا خوب عمل نکند و به خون اجازه دهد تا به سمت عقب جریان یابد. به دلیل تجمع خون، مناطق آبی رنگی روی پا به وجود می‌آید که واریس نام دارد. واریس می‌تواند منجر به لخته شدن خون در رگ‌ها شود که بسیار خطرناک است. هرگاه واریس به رنگ قرمز درآمد ، سفت یا زخم شد، به پزشک اطلاع دهید.

برای تسکین دردهای واریس از جوراب واریس ( که تا بالای زانو نباشد) استفاده کنید.  برای مدت طولانی نایستید یا ننشینید تا خون در قسمت پایین تجمع نکند، در طول روز گاه پاها را بالاتر از سطح بدن قرار دهید.

 

سه - کدام علائم را در دوران بارداري نبايد سرسري گرفت

از كجا بدانيد كه آن درد ناگهاني طبيعي است يا به شما اجازه مي‌دهد ساعت دو صبح به پزشك يا ماما تلفن بزنید؟ در این جا علائمی را مرور می‌کنیم که باید زنگ خطر را برایتان به صدا در آورند. ولی حتی اگر ناراحتی خود را در این فهرست نمی‌بینید بهتر است حتی به قیمت اشتباه کردن جانب احتیاط را نگه دارید و تلفن کذایی را بزنید تا این که ساعت ها عذاب بکشید و از خود بپرسید که آیا کشیدگی رباط پیدا کرده اید یا دردتان پیش از موقع شروع شده است؟

دقت کنید که بسته به وضعیت خاص شما یا شرح حال بهداشتیتان و این که چه مدت از بارداری شما می گذرد ممکن است فوریت بعضی از این علائم در مورد شما بیشتر یا کمتر باشد. پزشک شما باید در مقاطع مختلف بارداریتان به شما گوشزد کند که کدام نشانه ها تلفن اضطراری را ایجاب می کند.

  • درد شدید یا بی‌وقفه در ناحیه شکم
  • خونریزی یا لکه‌بینی واژنی
  • چكه مایع یا تغییر ترشح واژنی – یعنی در صورتی که آبکی، مخاطی یا خون آلود باشد
  • فشار در ناحیه لگن خاصره یا درد کمر یا گرفتگی عضلات قبل از پایان هفته سی و هفتم بارداری
  • دردناک بودن یا سوزش ادرار
  • کم شدن یا قطع ادرار
  • استفراغ شدید یا پیوسته یا هرگونه استفراغی که توأم با درد یا تب باشد
  • لرز یا تب از 38 درجه سانتیگراد به بالا
  • خارش بی وقفه در سرتاسر بدن به خصوص اگر توأم با زردی، ادرار تیره رنگ و مدفوع کمرنگ باشد
  • اختلال در بینایی، نظیر دوبینی، لکه بینی، تاربینی، دیدن لکه ها یا نورهای چشمک‌زن
  • سردرد شدید که بیش از دو سه ساعت دوام آورد
  • ورم یا پف کردگی (ادم نیز خوانده می شود) دست‌ها، صورت و دور چشم یا اضافه وزن ناگهانی و محسوس در حدود یک کیلوگرم یا بیشتر که به خوردن مربوط نباشد
  • گرفتگی بی‌وقفه و شدید ساق پا یا عضله پشت پا که وقتی مچ پا را خم کنید و انگشتان پا را به سمت بینی خود بگیرید برطرف نشود
  • کم شدن حرکت جنین (قاعده کلی این است که اگر در 26 هفتگی یا بعد از آن در هر دو ساعت کمتر از ده حرکت حس کردید فوراً با پزشک خود تماس بگیرید.)
  • وارد آمدن ضربه به شکم
  • ضعف کردن یا سرگیجه همراه یا بدون تپش قلب
  • هر مشکل جسمانی که به خاطر آن معمولاً به پزشک مراجعه می‌کنید حتی اگر به بارداری مربوط نباشد (نظیر سرماخوردگیی که به جای آن که بهتر شود بدتر می شود). فقط کمی زودتر از حد معمول زنگ بزنید.

 

اگر مطمئن نیستید که علامتی جدی است، اگر حالتان مثل همیشه نیست یا اگر دلواپسید به غریزه خود اطمینان کنید و با مراقب بهداشتی خود تماس بگیرید. اگر مشکلی در بین باشد، فوراً به شما کمک می کنند. اگر مسئله مهمی نباشد، خیالتان راحت می شود. پزشکتان انتظار چنین تلفن هایی را دارد. بدنتان چنان به سرعت در حال تغییر است که مشکل بتوان دانست آن چه دستخوشش می‌شوید «طبیعی» است یا خیر. خدمتی به خود و کودکتان کنید و متخصص امر را در جریان حال خود بگذارید.

 

 

چهار –تغييرات پستانها در دوران حاملگي

چرا پستانها اين قدر درد مي كنند؟

نرمي پستانها يكي از علائم اوليه بارداري است كه معمولا بعد از چهار تا شش هفته شروع شده و تا آخر مرحله اول ادامه دارد. پستانهاي شما ممكن است بزرگتر شود كمي دردناك و حساسيت بالايي نسبت به لمس كردن در هفته هاي اوليه داشته باشد. این بدليل افزايش در توليد هورمونهاي استروژن و پروستروژن. (نرم شدن سينه ها همانند نرم شدن بيش از حد پستانهاي شما قبل از دوران قاعدگي مي باشد) و اين احساس بدليل جريان خون بالا در ان عضوهاست.

چه تغييرات ديگري را بايد انتظار داشت؟

بعد از 8 ماه پستانها بزرگتر مي شود و اين افزايش در مدت حاملگي ادامه مي يابد. اين امر ممكن است

ايجاد خارش در پستانهاي شما بكند و ممكن است باعث تركيدگي پوست شود. اما نگران نباشيد كه پستانهاي شما زياد رشد نمي كند اين نيز عادي است و به اين معنا نيست شما براي شير دهي مشكل داريد. حتي ممكن است شما رگها را زير پوست پستان خود ببينيد و احساس كنيد كه نوك پستان شما بزرگتر و تيره تر مي شود. بعد از چند ماه حاشيه دور نوك پستان بزرگتر و تيره تر مي شود. شما ممكن است بر امدگيهاي كوچكي را در آن ناحيه ببينيد كه بدليل وجود نوعي روغن كه توسط غده ايي به نام مونتگومري، تيوبرسيليس ترشح مي شود و رفته رفته اين برآمدگي بزرگتر مي شود. اين تغييرات در پستان شما براي مراقبت از كودك است.

آيا مي توان درصدد كاهش درد كاري انجام داد؟

بهترين كاري كه مي توان انجام داد تهيه كردن كرست خوب است. در جهت خريد پوشاك خوب بايد وقت لازم و كافي را گذاشته و به فروشگاههاي معتبر مراجعه كرد. شما ممكن است با كرستهاي فنر دار مشكل داشته باشيد. كرستهاي نخي راحتتر مي باشد و تنفس را براي شما آسانتر مي كند. سعي كنيد جنس كرستهايتان توري نباشد كه نوك پستانهايتان را اذيت نكند.براي ساپورت بهتر در روز مي توانيد از كرستهاي دوران حاملگي استفاده كنيد. و در دوره سوم حاملگی  ممكن است از كرستهاي شيردهي استفاده كنيد زيرا در آينده ي نه چندان دور شما بايستي از آن استفاده كنيد.

براي شب از كرستهاي خواب حاملگي استفاده كنيد كه نرم، آزاد و نخي هستند و در تمام مغازه هاي لباسهاي مادرانه در دسترس است. زیرا دارای اهميت زيادي است كه شما از يك كرست اندازه، براي تمرين كردن استفاده كنيد زیرا پستانهاي شما سنگين تر است و كرستي كه براي اين منظور  تهيه شده است، ناراحتيهاي شما را کاهش میدهد.

در هنگام خريداري كرست سايز آن را بزرگتر بگيريد كه جاي رشد داشته باشد .
بهتر است قبل از زايمان كرست شيردهي بخريد.

 

ادامه دارد.......

  
نویسنده : والدین ایرانی ; ساعت ۱٠:٢٦ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٩ تیر ،۱۳۸۳